Binde Beş Götürü Gider Hangi Durumlarda Uygulanır

1- GİRİŞ

Gelir Vergisi Kanunu'nun 40'ıncı maddesinin 1'inci fıkrasında; İhracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hâsılatın binde beşini aşmamak şartıyla yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilirler "denilmektedir. Makalemizin konusu Gelir Vergisi Kanunu 40/1 in parantez içi hükmünü 194 nolu genel tebliğ çerçevesinde açıklığa kavuşturmaktır.

2 – GÖTÜRÜ GİDER UYGULAMASI

Gelir Vergisi Kanununun "İndirilecek Giderler" başlığı altında yer alan 40 inci maddesinin 1 nolu bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler, düzenlenmiştir. Bu giderlerin, Vergi Usul Kanununun 227 ve müteakip maddeleri hükümlerinde belirtilen şekilde tevsiki zorunlu olup, bu hükümler çerçevesinde tevsik edilemeyen giderlerin ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılması mümkün değildir. Ancak, 4108 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendine eklenen bir hükümle, İhracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın binde beşini aşmamak şartıyla yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilirler, hükmü ihdas edilmiştir. İhdas edilen hükümde dört temel unsur bulunmaktadır;

1.Götürü Gider Uygulamasından Yararlanacak Mükellefler,

2.Götürü Giderlerin Belgeli Giderlere İlaveten Uygulanması,

3.İndirilebilecek Azami Götürü Gider Tutarı,

4. Götürü Gider Uygulamasına Konu Hâsılat,

Bu unsurların açıklanmasıyla götürü gider mevzuu daha sağlıklı algılanmış olacaktır.

2.1. Götürü Gider Uygulamasından Yararlanabilecek Mükellefler:

Götürü, gider uygulamasından yararlanacak mükellefler ihracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve teknik, hizmetler, ile taşımacılık faaliyetinde bulunan, dar mükellefiyet esasında, vergilendirilenler de dahil olmak üzere gelir ve kurumlar vergisi mükellefleridir. Kanunda belirlenen konularda faaliyet gösteren mükellefler bu haktan istifa ederler.

2.2. Götürü Giderlerin Belgeli Giderlere İlaveten Uygulanması:

Belgelendirilememiş giderlere karşılık olmak üzere, kanunda belirtilen sınırlarda ve gidere konu harcamaların fiilen yapılması durumunda, mükelleflerin genel esaslara göre tevsik edilmiş giderlerine ek olarak uygulamasına müsaade edilen bir durumdur.

2.3. İndirilebilecek Azami Götürü Gider Tutarı:

Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendi parantez içi hükme göre, tevsik edilemeyen giderlere karşılık olmak üzere, götürü olarak gider kaydedilebilecek tutar, ihracat ve yurt dışında yapılan inşaat, onarma, montaj, teknik hizmetler ile taşımacılık faaliyetlerinden döviz olarak elde edilen hâsılatın binde beşini aşamayacaktır.

2.4. Götürü Gider Uygulamasında Hâsılat:

2.4.1 İhracat ve İhracat Kaydıyla Yapılan Teslimler;

Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendi parantez içi hükmü ihracat, İhraç kaydıyla yapılan mal teslimleri, kredili ihracat, konsinyasyon ve müşterek hesap yoluyla ihracat, prefinansman yoluyla ihracat, bedelli ticari numune ihracatı, serbest bölgelere yapılan ihracat, sınır ve kıyı ticareti yoluyla yapılan ihracat götürü gider hesaplamasına konu olabilecektir. Diğer yandan Yurt dışında ortak olunan firmalara ayni sermaye olarak mal gönderilmesi şeklinde yapılan ihracat ile müteahhitlerin yurt dışındaki şantiyelerine şube, büro, temsilcilik ve acentelik gibi yerlere mal gönderilmesi durumunda da anılan mal bedelleri ihracat hâsılatı kapsamında değerlendirilecektir.
Döviz olarak elde edilen ihracat hâsılatının Türk Lirası karşılığının tespitinde, hâsılatın kanuni defterlere kaydedildiği tarihte geçerli olan ve T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilmiş döviz alış kurlarının esas alınması gerekmektedir.

2.4.2 Yurt dışı taşımacılık;

Döviz olarak elde edilen yurt dışı taşımacılık hâsılatının Türk Lirası karşılığının tespitinde, hâsılatın kanuni defterlere kaydedildiği tarihte geçerli olan ve T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilmiş döviz alış kurları esas alınacaktır. Hasılatın kanuni süreden sonra kayıtlara intikal ettirilmesi halinde götürü gider uygulamasında dikkate alınacak hasılat, kayıtlara intikal ettirilmesi gerektiği tarihteki kur üzerinden hesaplanacaktır. Dövizlerin yurda getirilmesi gerektiği tarihe kadar doğan

2.4.3 inşaat ,Onarma, Montaj ve Teknik Hizmetlerden Sağlanan Hasılat

Yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve teknik hizmet faaliyetlerinde bulunan kurumlar, bu işlerden elde ettikleri hâsılatın binde beşini aşmamak şartıyla götürü olarak hesapladıkları giderleri, söz konusu yurt dışı faaliyetlerden sağlanan kazançlardan düşecekler ve kalan kısmı Türkiye'de genel netice hesaplarına intikal ettireceklerdir.

İnşaat, onarma, montaj ve teknik hizmet faaliyetlerinde götürü gider uygulamasına esas alınacak hâsılat, mükelleflerin bu faaliyetlerinden elde edilen ve genel esaslar çerçevesinde tevsik edilen döviz cinsinden yurt dışı hâsılatı ifade etmektedir. Azami götürü gider tutarının hesaplanmasında, kazancın Türkiye'de genel netice hesaplarına intikal ettirildiği tarihte geçerli olan T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınacaktır. Buna göre, azami götürü gider tutarı, mükellefin döviz cinsinden inşaat, onarma, montaj ve teknik hizmet hâsılatına söz konusu tarihteki döviz kurunun uygulanması suretiyle tespit edilecektir.

3. GÖTÜRÜ OLARAK HESAPLANAN GİDERLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Mükelleflerin yurt dışındaki işleri ile ilgili olarak yapmış oldukları giderlerden belgesi temin edilemeyenlerin, gelir vergisi kanunu 40/1 parantez içi hükmü gereğince bahse konu faaliyetlerden döviz olarak elde edilen hâsılatın binde beşini aşmamak üzere ticari kazançtan indirilmesini öngören bir müessesedir. Dolayısıyla götürü gider hesaplanabilmesi için harcamanın yapılmış ve işletmenin malvarlığında bir azalma meydana gelmiş olması gerekir.

Bahse konu mükelleflerin yurt dışı faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan belgesiz giderlerin de gider hesaplarında izlenmesi ve dönem sonunda Kar-Zarar hesabına aktarılması gerekir. Belgesi temin edilemeyen giderlerin, bu Tebliğde yapılan açıklamalar çerçevesinde hesaplanacak götürü gider tutarını aşan kısmı, kanunen kabul edilmeyen gider olarak Tekdüzen Muhasebe sistemine göre belirlenen ticari kâra ilave olacaktır.

ÖRNEK

Ekinci inşaat Anonim Şirketi, 2004 yılında döviz karşılığı yapılan ihracattan 30.000.000.TL hasılat elde etmiştir. Şirketin anılan yılda ihracat faaliyeti ile ilgili Gelir Vergisi Kanununun 40/1 inci maddesi kapsamına giren 1.750.000.TL– lira gideri bulunmaktadır. Bu giderlerin 1.000.000-TL belgesi temin edilememiştir. Bu durumda ticari kazançtan indirilebilecek götürü gider tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Belgelendirilmiş giderler                                      : 1.000.000.–TL
Belgelendirilmemiş giderler                                : 750.000.–TL
Toplam giderler                                                      : 1.750.000.–TL
Belgesiz giderlere karşılık olmak üzere
ticari kazançtan indirilebilecek götürü
gider tutarı (30.000.000. x % 05 =)                       : 1.500.000.–TL
Kanunen kabul edilmeyen giderler
(1.750.000 – 1.500.000 =)                                     : 250.000.–TL
Ticari kazançtan indirilecek belgeli giderler
ile götürü olarak hesaplanan giderlerin
toplamı (1.000.000 + 500.000.)                             : 1.500.000.–TL

4-SONUÇ

Gelir Vergisi Kanununun 40. inci maddesinin 1 numaralı bendine 4108 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle eklenen parantez içi hüküm ile 194 nolu Genel Tebliğ açıklamaları ışığında bahse konu giderlerin indirimi evrak tevsik edilemeyen fiili ödemelere ilişkin olup, herhangi bir fiili ödeme yapmaksızın kanunun bu hükmünden istifade etmek mümkün olmayıp, son zamanlarda çıkan yargı kararlarıda görüşümüzü teyit etmektedir.

Abdullah Ekinci
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Yeni yorum ekle